Posle Sistema nacionalnih računa Jugoslavije i republika za 1997,[1] Savezni zavod za statistiku i Savezni zavod za razvoj i ekonomsku politiku izradili su Sistem nacionalnih računa Jugoslavije za 1998.[2]

U odnosu na sistem nacionalnih računa za 1997, u Sistemu nacionalnih računa Jugoslavije za 1998. znatno je poboljšan način prikazivanja rezultata, tako da je skoro istovetan načinu u Međunarodnom sistemu 1993. Zatim,  Sistem nacionalnih računa Jugoslavije za 1998. proširen je izradom skupa računa za pet institucionalnih sektora, koji po sadržini odgovaraju računima za celu zemlju. I, na kraju, svi računi (za celu zemlju i po sektorima) dati su uporedo za 1997. i 1998, s tim što je izvršena revizija nekih rezultata za 1997. na osnovu novih i poboljšanih informacija za tu godinu. Federalne republike preuzele su izradu svojih računa za 1998.

U ovom prikazu dati su samo najznačajniji makroekonomski agregati, pre svega sa stanovišta njihove strukture.

 

Najčešće korišćeni makroekonomski agregat u Sistemu nacionalnih računa je bruto domaći proizvod, koji predstavlja meru finalne proizvodnje. Bruto domaći proizvod kvantitativno se razlikuje od društvenog proizvoda, odgovarajućeg makroekonomskog agregata iz dosadašnjeg Sistema privrednih bilansa, zasnovanog na materijalnom konceptu proizvodnje. U Sistemu nacionalnih računa proizvodnja obuhvata i mnoge usluge (finansijske, obrazovanja, zdravstva, socijalne zaštite, državne uprave i odbrane, privrednih i stručnih udruženja, humanitarnih organizacija, udruženja građana itd.), koje su do sada u jugoslovenskoj praksi tretirane kao neproizvodne i nisu obuhvaćene u Sistemu privrednih bilansa.

Bruto domaći proizvod SR Jugoslavije u 1998. iznosio je 154 584 miliona dinara i bio je za 21,5% veći od društvenog proizvoda. U 1997. bruto domaći proizvod iznosio je 112 355 miliona dinara i bio je za 24,3% veći od društvenog proizvoda za tu godinu.

U tekućim cenama bruto domaći proizvod u 1998. bio je za 37,6% veći nego u 1997. Procenjuje se da rast bruto domaćeg proizvoda u stalnim cenama u 1998, u odnosu na prethodnu godinu, iznosi 1,9%. Ovaj rast je niži od rasta društvenog proizvoda u stalnim cenama (2,5%), jer su delatnosti koje nisu obuhvaćene obračunom društvenog proizvoda po materijalnom konceptu proizvodnje imale niže stope rasta od onih koje su obuhvaćene tim obračunom.

________________

 [1] Skraćen i pojednostavljen prikaz Sistema nacionalnih računa Jugoslavije i republika u 1997, vidi: Jugoslovenski pregled, 1999, sv. 1-2, str. 59-90.

[2] Vidi: "Sistem nacionalnih računa Jugoslavije za 1998", izdavači Savezni zavod za statistiku i Savezni zavod za razvoj i ekonomsku politiku; izvršni izdavač Jugoslovenski pregled, Beograd, 2000.

 

Priređeno u Redakciji Jugoslovenskog pregleda na osnovu publikacije "Sistem nacionalnih računa u 1998", izd. Savezni zavod za statistiku i Savezni zavod za razvoj i ekonomsku politiku, Beograd, 2000.

Konsultant: dr Dušan Miljković, naučni savetnik, Beograd