U ovom prikazu daje se etnička slika većine balkanskih zemalja (Grčka, Albanija, Rumunija, Bugrska, Makedonija i SR Jugoslavija)[1] i analiziraju promene posle Drugog svetskog rata i početkom devedesetih godina, kao i najvažniji činioci koji su uticali na etnički sastav stanovništva. Takođe, istaknuti su glavni problemi s kojima se suočavaju balkanske zemlje, što će pomoći boljem razumevanju složenog mozaika etničkih odnosa u ovom regionu.

Veća pažnja posvećena je SR Jugoslaviji, kao etnički najšarolikoj balkanskoj zemlji, ali i zbog lakše dostupnosti i raspoloživosti podataka.

Analiza etničke slike većine balkanskih zemalja pokazala je da je zbog sociokulturnih osobenosti (multietničnost, multikonfesionalnost, multikulturalnost), zatim geostrateškog i geopolitičkog položaja (mogući i aktuelni etnički sukobi), kao i velikih demografskih razlika, Balkan bio i ostao izuzetno složen region.

__________________________

[1] Ovim prikazom nisu obuhvaćene Bosna i Hercegovina i Turska.

U Bosni i Hercegovini početkom devedesetih godina desile su se najveće promene (rat, etničko čišćenje, veliki broj poginulih i raseljenih lica, stvaranje dva entiteta i dr.), što je drastično promenilo etničku sliku ovog područja. Međutim, budući da novi popis stanovništva još nije sproveden i da se ne raspolaže zvaničnim podacima, teško je samo na osnovu nezvaničnih procena pouzdano govoriti o kvalitativnim i kvantitativnim promenama etničke strukture Bosne i Hercegovine. (Prema podacima popisa iz 1991, 92,4% ukupnog stanovništva ove bivše jugoslovenske republike činila su tri naroda: Musmimani – 43,7%, Srbi – 31,4% i Hrvati – 17,3%).

Što se tiče Turske, treba istaći da je to istovremeno balkanska, evropska, ali i prvenstveno azijska država. S obzirom na to da se vrlo malim delom teritorije prostire na Balkanu, ona nije reprezentativna za sagledavanje prave etničke slike balkanskih zemalja.

 

Mr NA­DA RA­DU­ŠKI, is­tra­ži­vač-sa­rad­nik, Cen­tar za de­mo­graf­ska is­tra­ži­va­nja, In­sti­tut dru­štve­nih na­u­ka, Be­o­grad

Recen­zi­ja: dr Mi­le­na Spa­sov­ski, pro­fe­sor Ge­o­graf­skog fa­kul­te­ta u Be­o­gra­du