Tokom poslednje decenije, privatni sektor, a posebno sektor malih i srednjih preduzeća (SME-s), igrao je veoma važnu ulogu u crnogorskoj ekonomiji. Iako su raspad bivše Jugoslavije, hiperinflacija (1993), sankcije UN, ratovi u zemljama u okruženju, te burni politički događaji uslovljavali brojne padove u njihovom razvoju, mala i srednja preduzeća u Crnoj Gori omogućila su zapošljavanje novim generacijama, ali i onima koji su ostali bez posla kao tehnološki viškovi.

U periodu 1999-2003. broj zaposlenih u SME-s povećan je za 30%. Istovremeno, udeo malih i srednjih preduzeća u ukupnom broju registrovanih preduzeća u Crnoj Gori povećalo se sa 95.0% na 99.3%. Pri tom je, posle  usvajanja novog Zakona o privrednim društvima i njegovom primjenom, broj registrovanih pravnih lica u Crnoj Gori udvostručen u 2003. u poređenju sa 2002.

Istovremeno, sektor malih i srednjih preduzeća nije finansijski jačao, prije svega zbog problema likvidnosti, koji je prouzrokovan kašnjenjima u plaćanjima od strane velikih preduzeća ili države. Takođe, banke nisu pratile potrebe malih i srednjih preduzeća. Nivo sive ekonomije smanjen je sa 50% sredinom devedesetih godina prošlog veka na 30% bruto domaćeg proizvoda (BDP) krajem 2002. Mala i srednja preduzeća zabilježila su manji napredak u oblasti investicija, izvoza i produktivnosti. Neka od njih očekuju da njihov razvoj pomogne država, dok se druga, uspješnija, okreću tržištu: domaće i inostranom.

Tokom poslednjih godina politička situacija u Crnoj Gori je bila stabilna. To je povećalo povjerenje domaćih i stranih investitora u perspektivu privrede. Ipak, imajući u vidu nestabilnost iz bliske prošlosti i nesigurnu budućnost državne zajednice Srbija i Crna Gora, vjerovatno je da će još za izvjesno vrijeme strani investitori veoma oprezno razmatrati angažovanje u Crnoj Gori.

U januaru 2002. Crna Gora je jednostrano usvojila evro kao jedinstvenu zvaničnu valutu. Integracija Crne Gore sa regionom i globalno napreduje. Otvaranje tržišta i članstvo u Svetskoj trgovinskoj organizaciji su od suštinske važnosti za malu ekonomiju kakva je ekonomija Crne Gore. Politički i ekonomski odnosi sa bivšim jugoslovenskim republikama se normalizuju.

Tokom 2003. Vlada Crne Gore usmjerila je pažnju na dva pitanja neposredno povezana s razvojem malih i srednjih preduzeća (1) legalizaciju zaposlenosti, i (2) dalja institucionalna poboljšanja, koja uključuju i bankarski sektor.

dr PETAR IVANOVIĆ, izvešni direktor Centra za preduzetništvo i ekonomski razvoj, Podgorica